TẠI SAO PHẢI SẮP XẾP LẠI THỊ TRƯỚNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Sắp xếp thị trường Việt nam – Bước đi chiến lược: nâng cấp niềm tin đầu tư & nâng chuẩn quốc tế thị trường vốn Việt

Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển nhanh, năng động và ngày càng trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp. Nhưng một thị trường vốn muốn đi xa không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng điểm, số lượng tài khoản mở mới hay những chu kỳ hưng phấn ngắn hạn. Với nhà đầu tư chuyên nghiệp, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, câu hỏi quan trọng hơn là: thị trường đó có minh bạch không, có dễ tiếp cận không, có chuẩn hóa không, có đủ khả năng bảo vệ dòng vốn dài hạn không?

Vì vậy, việc sắp xếp lại thị trường giao dịch chứng khoán Việt không nên được nhìn đơn giản là câu chuyện kỹ thuật giữa HOSE và HNX. Đây là một bước đi có tính nền tảng trong tiến trình nâng cấp thị trường vốn Việt Nam: từ một thị trường đang lớn nhanh, nhưng còn phân mảnh, sang một thị trường có cấu trúc rõ ràng hơn, chuyên môn hóa hơn và tiệm cận chuẩn mực quốc tế hơn.

Theo Thông tư 139/2025/TT-BTC, lộ trình sắp xếp lại thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới việc thống nhất mô hình quản lý, nâng cao hiệu quả vận hành, minh bạch hóa thông tin, bảo vệ nhà đầu tư và hỗ trợ mục tiêu nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi. Trong mô hình này, HOSE được định hướng tập trung giao dịch cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền có bảo đảm; HNX tập trung vào trái phiếu, phái sinh và một số thị trường trong giai đoạn chuyển tiếp.

• Vì sao phải sắp xếp lại thị trường chứng khoán?

Lý do trước hết đó là nhu cầu tất yếu khi quy mô thị trường đã lớn hơn, nhà đầu tư đa dạng hơn, sản phẩm tài chính phức tạp hơn và yêu cầu hội nhập quốc tế cao hơn.

Một thị trường có nhiều phân mảnh về chức năng sẽ dễ phát sinh chi phí vận hành cao, tiêu chuẩn quản lý chưa đồng nhất, trải nghiệm nhà đầu tư chưa liền mạch và dữ liệu thị trường chưa được tổ chức theo một cấu trúc đủ mạnh. Khi thị trường còn nhỏ, những bất cập này có thể chưa quá rõ. Nhưng khi Việt Nam muốn trở thành điểm đến nghiêm túc của dòng vốn toàn cầu, những điểm nghẽn về cấu trúc sẽ trở thành rào cản.

Về pháp lý, Thông tư 69/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính đã sửa đổi, bổ sung Thông tư 57/2021/TT-BTC về lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh và các loại chứng khoán khác; văn bản này có hiệu lực từ ngày 30/12/2023. Đến cuối năm 2025, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành Thông tư 139/2025/TT-BTC để điều chỉnh lộ trình, trong đó thời hạn hoàn tất chuyển cổ phiếu niêm yết từ HNX sang HOSE được lùi đến hết ngày 31/12/2026 nhằm bảo đảm tính đồng bộ, ổn định và phù hợp điều kiện triển khai thực tế.

Nhìn từ góc độ chiến lược thị trường vốn, việc sắp xếp này có ba tầng ý nghĩa.

Thứ nhất, thống nhất hạ tầng quản lý.
Thị trường chứng khoán không chỉ là nơi mua bán cổ phiếu. Đó là một hệ sinh thái gồm sở giao dịch, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, hệ thống bù trừ, cơ chế công bố thông tin, chuẩn niêm yết, chuẩn giám sát và hành vi của doanh nghiệp sau niêm yết. Khi hệ sinh thái được tổ chức lại theo hướng rõ chức năng, nhà quản lý dễ giám sát hơn, doanh nghiệp dễ tuân thủ hơn và nhà đầu tư dễ đánh giá hơn.

Thứ hai, chuyên môn hóa thị trường.
Một thị trường vốn trưởng thành không thể để mọi loại sản phẩm cùng được vận hành theo một logic giống nhau. Cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh có bản chất rủi ro khác nhau, nhà đầu tư khác nhau, yêu cầu giám sát khác nhau. Việc định hướng HOSE tập trung vào thị trường cổ phiếu niêm yết, còn HNX tập trung vào trái phiếu và phái sinh giúp cấu trúc thị trường trở nên mạch lạc hơn. Theo thông tin từ Thời báo Tài chính Việt Nam, định hướng sắp xếp này nhằm chuyên môn hóa chức năng giữa HOSE và HNX.

Thứ ba, chuẩn bị cho dòng vốn quốc tế.
Nhà đầu tư nước ngoài không chỉ quan tâm “mua cổ phiếu nào”, mà còn quan tâm “thị trường đó vận hành ra sao”. Họ đánh giá khả năng tiếp cận, thanh khoản, cơ chế thanh toán, xử lý lỗi giao dịch, giới hạn sở hữu nước ngoài, công bố thông tin và mức độ tương thích với chuẩn mực quốc tế. MSCI cho biết việc phân loại thị trường dựa trên các tiêu chí như phát triển kinh tế, quy mô – thanh khoản và khả năng tiếp cận thị trường; trong đó khả năng tiếp cận phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư tổ chức quốc tế khi tham gia một thị trường.

Nói cách khác, sắp xếp lại thị trường chứng khoán là quá trình Việt Nam đang “dọn lại ngôi nhà thị trường vốn” để đón dòng vốn dài hạn, chuyên nghiệp và có yêu cầu cao hơn.

BIZMAP – TRỌNG TÀI & GIÁM HỘ ĐẦU TƯ

EDUBELIFE – GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH VỮNG MẠNH & TỰ DO TÀI CHÍNH CÁ NHÂN